ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΓΟΡΤΥΝΟΣ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΟΠΟΛΕΩΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΑ

Μάθημα 1ο - ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ

Ασκήσεις

Μάθημα 2ο - ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ ΠΟΣΟΤΗΤΟΣ

Ασκήσεις

Μάθημα 3ο - ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ ΧΡΟΝΟΥ

Ασκήσεις

Μάθημα 4ο - ΡΥΘΜΟΣ-ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ-ΜΕΛΟΣ


ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ


ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ ΠΟΣΟΤΗΤΟΣ

  • Ποιοί είναι οι χαρακτήρες ποσότητος

    Στους χαρακτήρες ποσότητας περιλαμβάνονται τα σημάδια, τα οποία δείχνουν πόσο ανεβαίνει ή κατεβαίνει η φωνή.
    Τα σημάδια αυτά είναι τα εξής:


  • Παρατηρήσεις στους χαρακτήρες ποσότητος

    1. Τρεις διαφορετικοί χαρακτήρες (το ολίγον, η πεταστή και τα κεντήματα) ανεβαίνουν το καθένα μία φωνή. Η διαφορά των χαρακτήρων αυτών έγκειται στον τρόπο αναβάσεως.

    εικόνες

    2. Το κέντημα και η υψηλή δεν γράφονται ποτέ μόνα τους, αλλά πάντοτε με την συνοδεία του ολίγου ή της πεταστής. Το ολίγον ή η πεταστή στην περίπτωση αυτή χάνουν την ποσοτική τους αξία και χρησιμεύουν ως στήριγμα του κεντήματος και της υψηλής για λόγους ορθογραφικούς.

    εικόνα

    3. Για να κατεβούμε δύο φωνές έχουμε δύο χαρακτήρες, την υπορροή και το ελαφρόν, αλλά η μεν υπορροή κατέρχεται δύο φωνές συνεχώς, το δε ελαφρόν υπερβατώς.

    εικόνες

  • Tρόπος αναγνώσεως του μουσικού κειμένου

    Για να διαβάσουμε μία μουσική φράση πρέπει πρώτα απαραιτήτως να μας δοθεί η βάση από την οποία θα αρχίσουμε.
    Το σύμβολο που μας δείχνει ποιά είναι η βάση ονομάζεται μαρτυρία (βλ. μάθημα 1ο) και δεν αποτελεί ξεχωριστό φθόγγο.
    Ο πρώτος χαρακτήρας ποσότητας μετά από την βάση είναι ο πρώτος φθόγγος του κειμένου και ορίζεται εν σχέσει προς την βάση, οι δε ακολουθούντες φθόγγοι ορίζονται έκαστος βάσει του προηγουμένου του.

    Παράδειγμα:

    εικόνα

    Όπως δείχνει η αρχική μαρτυρία, βάση μας είναι το νη. Ο πρώτος χαρακτήρας είναι ίσον, επομένως ούτε ανεβαίνουμε ούτε κατεβαίνουμε εν σχέσει προς την βάση, αλλά εκφωνούμε τον πρώτο χαρακτήρα ως φθόγγο νη. Ομοίως εκφωνούμε τον δεύτερο χαρακτήρα, γιατί πάλι έχουμε ίσον. Ο τρίτος χαρακτήρας είναι ολίγον, επομένως ανεβαίνουμε μία φωνή και εκφωνούμε πα. Στον τέταρτο χαρακτήρα έχουμε ίσον, επομένως εκφωνούμε πάλι πα, κ.ο.κ.

    Η μαρτυρία στο τέλος του μουσικού κειμένου μάς δείχνει ότι ο τελευταίος χαρακτήρας ποσότητος πρέπει να καταλήξει σε νη. Αν καταλήξουμε σε άλλο φθόγγο, έχουμε σφάλει σε κάποιο σημείο της μουσικής αναγνώσεως.


  • Συμπλοκή των Χαρακτήρων

    Με τους χαρακτήρες ποσότητος που παρουσιάσαμε παραπάνω μπορούμε να ανέβουμε ή κατέβουμε 1, 2 ή 4 φωνές. Για να έχουμε περισσότερες δυνατότητες αναβάσεως ή καταβάσεως κάνουμε την λεγόμενη συμπλοκή ή σύνθεση των χαρακτήρων.

    Έχουμε έτσι τους εξής σύνθετους χαρακτήρες:

    εικόνα

  • Παρατηρήσεις στους σύνθετους χαρακτήρες

    1. Εξαιρούνται και δεν συμπλέκονται εκ των χαρακτήρων αναβάσεως τα κεντήματα, εκ δε των χαρακτήρων καταβάσεως η υπορροή.


    2. Στους παρακάτω χαρακτήρες δεν έχουμε συμπλοκή, αλλά κάθε χαρακτήρας εκτελείται ξεχωριστά:

    α. Όταν τα κεντήματα είναι επάνω από το ολίγον, εκτελείται πρώτα το ολίγον (ανεβαίνουμε μία φωνή) και μετά τα κεντήματα (ανεβαίνουμε άλλη μία φωνή).
    εικόνα

    β. Όταν τα κεντήματα είναι από κάτω εκτελούνται πρώτα τα κεντήματα και μετά το ολίγον.

    εικόνα


    3. Για να ανεβούμε δύο φωνές, όπως ήδη είπαμε, χρησιμοποιούμε το κέντημα, μαζί με το ολίγον. Το κέντημα σε αυτήν την περίπτωση γράφεται δεξιά ή κάτω από το ολίγον (το ολίγον εδώ χάνει την ποσοτική αξία του και λειτουργεί σαν στήριγμα). Δύο φωνές όμως μπορούμε να ανεβούμε και με την συμπλοκή πεταστής και ολίγου.

    εικόνα

    4. Στην παρακάτω γραφή ανεβαίνουμε πρώτα τέσσερις φωνές, λόγω της υψηλής, η οποία στηρίζεται στο ολίγον (αυτό χάνει την ποσοτική του αξία), και έπειτα ανεβαίνουμε μία φωνή, λόγω των κεντημάτων.

    εικόνα

    5. Και στην παρακάτω γραφή το ολίγον είναι στήριγμα και χάνει την ποσοτική του αξία. Επομένως θα κατέβουμε μία φωνή, λόγω της αποστρόφου, και στην συνέχεια θα ανέβουμε μία φωνή, λόγω των κεντημάτων.

    εικόνα

    6. Στην ανάβαση έξι φωνών το ολίγον και η πεταστή επέχουν θέση στηρίγματος και χάνουν την ποσοτική τους αξία.

    εικόνα

    Περισσότερες γραφές θα δούμε στην πορεία των μαθημάτων μας.