ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΓΟΡΤΥΝΟΣ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΟΠΟΛΕΩΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΑ

Μάθημα 1ο - ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ

Ασκήσεις

Μάθημα 2ο - ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ ΠΟΣΟΤΗΤΟΣ

Ασκήσεις

Μάθημα 3ο - ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ ΧΡΟΝΟΥ

Ασκήσεις

Μάθημα 4ο - ΡΥΘΜΟΣ-ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ-ΜΕΛΟΣ

Μάθημα 5ο - ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ ΠΟΙΟΤΗΤΟΣ


ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ


ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ ΧΡΟΝΟΥ

  • Ο χρόνος

    Ο χρόνος είναι η ψυχή της μουσικής.
    Στην βυζαντινή μουσική κάθε χαρακτήρας ποσότητος αντιπροσωπεύει ένα χρόνο.
    Υπάρχουν όμως περιπτώσεις κατά τις οποίες είναι ανάγκη να κρατήσουμε ένα χαρακτήρα περισσότερο ή λιγότερο από ένα χρόνο. Γι᾽ αυτό έχουμε ανάγκη από σημεία τά οποία θα δηλώνουν τόν χρόνο.

    Έχουμε λοιπόν σημεία που αυξάνουν τον χρόνο και άλλα σημεία τα οποία τον μειώνουν.
    Τα σημεία αυτά διαιρούνται στις εξής κατηγορίες:

    α) Σε χαρακτήρες που αυξάνουν τον χρόνο,
    β) Σε χαρακτήρες που διαιρούν τον χρόνο και
    γ) Σε χαρακτήρες που διαιρούν και αυξάνουν τον χρόνο.

    (Περισσότερα περί του χρόνου θα γράψουμε σε επόμενο μάθημα)


  • Χαρακτήρες που αυξάνουν τον χρόνο

    Οι χαρακτήρες που αυξάνουν τον χρόνο είναι τέσσερις, οι εξής:

    εικόνα

    Aπό αυτούς τους χαρακτήρες το μέν κλάσμα τίθεται επάνω ή κάτω από τους χαρακτήρες ποσότητος:

    εικόνα

    οι δε λοιποί χαρακτήρες χρόνου τίθενται κάτω από τους χαρακτήρες ποσότητος:

    εικόνα

    Το κλάσμα προσθέτει έναν χρόνο στον χαρακτήρα στον οποίο γράφεται,
    η απλή προσθέτει και αυτή έναν χρόνο,
    η διπλή προσθέτει δύο χρόνους
    και η τριπλή τρεις χρόνους.


  • Χαρακτήρες που διαιρούν τον χρόνο

    Οι χαρακτήρες που διαιρούν τον χρόνο είναι τρεις, οι εξής:

    εικόνα

    Οι χαρακτήρες αυτοί τίθενται άνω ή κάτω των χαρακτήρων ποσότητος, αναλόγως με την ορθογραφία του μουσικού κειμένου.

    Το γοργό διαιρεί τον χρόνο σε δύο ίσα μέρη, ενώνοντας δύο χαρακτήρες σε ένα χρόνο και τίθεται στον δεύτερο χαρακτήρα ποσότητος:

    εικόνα

    Tο δίγοργο ενώνει τρεις χαρακτήρες σε ένα χρόνο, τιθέμενο στον δεύτερο από τους χαρακτήρες ποσότητος τους οποίους ενώνει:

    εικόνα

    To τρίγοργο ενώνει τέσσερις χαρακτήρες σε ένα χρόνο, τιθέμενο στον δεύτερο από τους χαρακτήρες ποσότητος τους οποίους ενώνει:

    εικόνα

  • Χαρακτήρες που διαιρούν και αυξάνουν τον χρόνο

    Oι χαρακτήρες που διαιρούν και αυξάνουν τον χρόνο είναι τρείς:

    εικόνα

    Και οι τρεις αυτοί χαρακτήρες γράφονται πάντοτε πάνω από το ολίγον, κάτω από το οποίο υπάρχουν κεντήματα:

    εικόνα

    Οι χαρακτήρες αυτοί λειτουργούν ως εξής:
    Το αργόν ισοδυναμεί με γοργό (στα κεντήματα και στον προηγούμενο χαρακτήρα) και κλάσμα (επί του ολίγου):

    εικόνα

    Το ημιόλιον ή τριημίαργον ενεργεί ως γοργόν (επί των κεντημάτων και του προηγουμένου χαρακτήρος) και διπλή (επί του ολίγου):

    εικόνα

    Το δίαργο ενεργεί ως γοργό και τριπλή (ομοίως προς τα παραπάνω):

    εικόνα

  • Σιωπές ή παύσεις

    Οι σιωπές ή παύσεις είναι αναγκαίες στο μέλος όταν αυτό απαιτεί να διακόψουμε το μέλος για ορισμένο χρόνο, είναι δε οι εξής:

    εικόνα

  • Το συνεχές ελαφρόν

    Όταν η απόστροφος γράφεται πολύ κοντά στο ελαφρόν, τότε έχουμε το λεγόμενον συνεχές ελαφρόν.
    Το συνεχές ελαφρόν αναλύεται σαν δύο απόστροφοι, εκ των οποίων η πρώτη έχει γοργόν:

    εικόνα

  • Εξήγηση ορισμένων γραφών

    1. Οι δύο παρακάτω γραφές, αν και ομοιάζουν, εν τούτοις είναι διαφορετικές:
    εικόνα
    Και στις δύο περιπτώσεις το γοργόν ανήκει στα κεντήματα. Στήν πρώτη όμως περίπτωση το γοργόν ενώνεται σε ένα χρόνο με το ολίγον.
    εικόνα
    Αντίθετα στην δεύτερη περίπτωση τα κεντήματα ενώνονται σε ένα χρόνο με τον προηγούμενο χαρακτήρα, ο οποίος εδώ είναι το ίσον.
    εικόνα

    2. Όταν έχουμε υπορροή με γοργόν, το γοργόν νοείται για τον πρώτο χαρακτήρα της υπορροής:
    εικόνα

    3. Στην παρακάτω γραφή το γοργόν θά περιλάβει τό κλάσμα με το ολίγον. Επομένως το ίσον θα έχει ενάμισυ χρόνο και το ολίγον μισό χρόνο.
    εικόνα