ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΓΟΡΤΥΝΟΣ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΟΠΟΛΕΩΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΑ

Μάθημα 1ο - ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ

Ασκήσεις

Μάθημα 2ο - ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ ΠΟΣΟΤΗΤΟΣ

Ασκήσεις

Μάθημα 3ο - ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ ΧΡΟΝΟΥ

Ασκήσεις

Μάθημα 4ο - ΡΥΘΜΟΣ-ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ-ΜΕΛΟΣ

Μάθημα 5ο - ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ ΠΟΙΟΤΗΤΟΣ


ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ


ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ

  • Τί είναι μουσική

    Μουσική είναι η τέχνη, με την οποία εκφράζουμε τα ψυχικά μας συναισθήματα με μουσικούς φθόγγους.


  • Τί είναι μουσικός φθόγγος

    Φθόγγος στην μουσική ονομάζεται κάθε σταθερός ήχος, που έχει ορισμένη οξύτητα.


  • Η παραδοσιακή μας μουσική έχει δύο κλάδους

    α. Την Βυζαντινή Εκκλησιαστική Μουσική καί
    β. Την Δημοτική Μουσική, που χρησιμοποιούμε στα παραδοσιακά μας τραγούδια.


  • Πόσους ήχους έχει η Βυζαντινή Μουσική

    Η Βυζ. Εκκλησιαστική Μουσική έχει 8 ήχους, τους εξής:

    α΄ (πρώτο), β΄ (δεύτερο), γ΄ (τρίτο), δ΄ (τέταρτο),
    πλ. α΄ (πλάγιο πρώτο), πλ. β΄ (πλάγιο δεύτερο), βαρύ και πλ. δ΄ (πλάγιο τέταρτο)


  • Τα γένη της Βυζ. Μουσικής

    Οι 8 ήχοι χωρίζονται σε 3 γένη:

    α. Διατονικό, β. Χρωματικό, γ. Εναρμόνιο.

    Στο διατονικό ανήκουν ο α΄, πλ. α΄, δ΄ καί πλ. δ΄ ήχος.
    Στο χρωματικό γένος ανήκουν ο β΄ και ο πλ. β΄ ήχος.
    Στο εναρμόνιο γένος ανήκουν ο γ΄ καί ο βαρύς.


  • Οι φθόγγοι

    Οι φθόγγοι της Βυζ. Μουσικής είναι επτά και προήλθαν από τα επτά πρώτα γράμματα της αλφαβήτου: Α, Β, Γ, Δ, Ε, Ζ, Η. Για ευκολότερη απαγγελία τα μέν φωνήεντα έλαβαν ένα σύμφωνο, τα δε σύμφωνα έλαβαν ένα φωνήεν ως εξής: Πα, Βου, Γα, Δι, Κε, Ζω, Νη.


  • Η κλίμακα

    Κλίμακα ονομάζεται η σειρά οκτώ συνεχόμενων φθόγγων, από τους οποίους ο πρώτος επαναλαμβάνεται και σαν όγδοος,
    π.χ. Πα Βου Γα Δι Κε Ζω Νη (Πα)
    Οι φθόγγοι της κλίμακας ονομάζονται και χορδές. Η πρώτη χορδή ονομάζεται και βάση της κλίμακας.
    Από την βάση παίρνει το όνομα όλη η κλίμακα. Έτσι κλίμακα που έχει ως βάση της το Νη, θα ονομαστεί κλίμακα του Νη, κ.λπ.
    Η ανάγνωση της κλίμακας προς τα δεξιά λέγεται ανάβαση και αντίστροφα λέγεται κατάβαση.


  • Παράδειγμα αναβάσεως κλίμακας



    (πατήστε τα πλήκτρα από τά αριστερά προς τα δεξιά για ανάβαση
    και αντίστροφα για κατάβαση)

  • Η φυσική διατονική κλίμακα

    Η κλίμακα του Νη στην Βυζαντινή Μουσική ονομάζεται φυσική, διότι αποτελείται από φυσικούς φθόγγους.
    Μεταξύ των 8 φθόγγων ή χορδών της κλίμακας περιλαμβάνονται 7 αποστάσεις, οι οποίες ονομάζονται τόνοι.

    Τόνος λοιπόν είναι η απόσταση μεταξύ δύο συνεχών φθόγγων ή χορδών.

    Oι τόνοι που σχηματίζονται μεταξύ φυσικών φθόγγων και ανήκουν στην φυσική κλίμακα ονομάζονται φυσικοί τόνοι.

    Δεν έχουν όλοι οι φυσικοί τόνοι τό ίδιο μέγεθος. Αναλόγως του μεγέθους προκύπτουν τρία είδη τόνων:
    O μείζων, ο ελάσσων και ο ελάχιστος.

    Ο μείζων τόνος έχει 12 μόρια,
    ο ελάσσων τόνος έχει 10 μόρια
    και ο ελάχιστος τόνος έχει 8 μόρια.

    Τα μόρια εἶναι μικρά μουσικά τμήματα στα οποία διαιρείται ο τόνος.

    κλίμακα

    Κάθε κλίμακα διαιρείται σέ δύο τετράχορδα. Λέγοντας τετράχορδο εννοούμε την απόσταση μεταξύ 4 χορδών,
    π.χ. Νη-Γα, Πα-Δι, Γα-Ζω κ.λπ.
    Από τα δύο τετράχορδα της κλίμακας το μεν πρώτο ονομάζεται βαρύ, επειδή περιλαμβάνει βαρύτερους φθόγγους, το δέ δεύτερο οξύ, επειδή περιλαμβάνει οξύτερους φθόγγους.

    Μεταξύ των δύο τετραχόρδων υπάρχει ένας τόνος, ο οποίος χωρίζει τα δύο τετράχορδα, ο λεγόμενος διαζευκτικός τόνος.
    Ο διαζευκτικός τόνος είναι πάντοτε μείζων.

    Το σύνολο των μορίων κάθε τετραχόρδου είναι 30. Επομένως το σύνολο των μορίων κάθε κλίμακας είναι 72.
    Στην φυσική κλίμακα του Νη το βαρύ τετράχορδο ειναι Νη-Γα και το οξύ Δι-Νη. Ο διαζευκτικός τόνος είναι Γα-Δι.


  • Μαρτυρίες των φθόγγων

    Μαρτυρίες είναι τα σημεία τα οποία μαρτυρούν σε ποιό φθόγγο βρισκόμαστε.

    Κάθε μαρτυρία αποτελείται από δύο στοιχεία: Από το αρχικό γράμμα του φθόγγου και από ένα σημείο ονομαζόμενο μαρτυρικό σημείο.

    Π.χ. η μαρτυρία του φθόγγου Νη αποτελείται από το αρχικό γράμματα ν και από το μαρτυρικό του σημείο

    εικόνα

    Διατονικές μαρτυρίες είναι οι εξής:

    εικόνα

    Oι μαρτυρίες τοποθετούνται στην αρχή, στο τέλος και σε ενδιάμεσους σταθμούς των μουσικών κειμένων, έτσι ώστε ο ψάλτης να ελέγχει εάν εκτελεί σωστά το μέλος.


  • Τί ονομάζουμε χαρακτήρες
    Χαρακτήρες ονομάζουμε τα διάφορα σημάδια που χρησιμοποιούμε για νά γράψουμε τη μελωδία.

    Χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες:

    α) Χαρακτήρες ποσότητας,
    β) Χαρακτήρες χρονικής διάρκειας,
    γ) Χαρακτήρες ποιότητας.